Gobolkan wuxuu ka kooban yahay 4-degmo oo kala ah;
1-Degamad Fiiltu oo ah caasimada Gobalka
2-Degmada Mooyaale
3-Degmada Doolow-ado
4-Degmada Hudeed oo waa dambe la magacaabay.
Intaa waxaa u dheer magaalada Nageeyle oo si xeerka ka baxsan loogu kacan geliyey maamulka Oromada sida dhul badan oo ka tirsanaa Ogadenya uu gumaysiga u raaciyay maamulka Oromada isagoo ujeeda ka leh arintaa. Hasa ahaatee miyiga iyo magaala Nagayle-ba waxaa daga Soomaali oo marka aad ka soo baxdo Nageyle kuna socotid caasimadda Itobiya ee Adisabab waxaad sii mari tuulooyin laga maamulo degmada Filtu.
Gobolka waxaa mara laba webi oo kala ah Webi Juba iyo Webi Daawo. Deegaanku waxuu caan ku yahay macdanta dahabka siiba dhanka webi Daawo ee Nageyle iyo Mooyaale dhexdooda mara, waxaana la odhan karaa waa sababta keentey in magaalada Nageyle loogu wareejiyo maamulka Oromada maadaamaa gobolka Adoole lagu wareejiyey shirkada ajanabi ah oo ka qoda dahabka in mudo ahna ka qodi jirtey aaga Nageylana uu yahay aag aad u dahab badan. Waxay Itobiya u aragtay in magaalada Nagayle iyo agagaarkeeda aysan gacanteeda ka bixin hadii ay Ogadenya ka xorowdo gumaysigeeda.
Mujtamaca deegaanku waxaay u badan yihiin reer guuraa xoolaleey ah, oo weliba geela aad u dhaqda, hase ahaate waayadan danbe waxay dadku bilaabeen inay beerahana yara abuurtaan, oy magaalooyinka soo dageen. Dhanka reer miyiga, weligeed lama sheegin wax ka socda caafimaadka xoolaha (veterinarian) mana jirto meel xoolaha lagu daaweeyo.
Siduu u dhacey maamulkii Mingistu gobolka wax dagaal ah oo lagaga soo horjeedo dowlada dhexe kama dhicin oo waxaa lagu tilmaami karaa inay nabad ka jirtey in kasta oo dagaal joogta ah uu kaga yimaado dhanka deegaanada Oromada oo aad moodo inay dowlada dhexe raali ka tahay. Waxaana arinta inay sidaa tahay ku tusaya iyadoo inta badan ay ka qeyb qaataan ciidamada deegaanka Oromada dagaalada laguna sheego inay yihiin ciidan dhex-dhexaad ah kuwa feederaalkana ay dusha ka daawadaan. Ma dhicin marna inay ciidanka dawladda soo kala dhex galaan ilaa marka ay ka dareemaan in natiijadii ay ka doonayeen dagaalka ay ka gaareen oo ah in la sii durjiyo dadka Somaalida ah.
Hadaad eegto dhanka beeraha waxaa la yaab leh in deegaanka baaxadaa leh aan laga aqoonin wax la yidhaahdo cagaf-cagaf beeraha lagu qoto oo beeralayda weli waxay isticmaalaan gacmaha.
Hadaan u soo noqono dhanka magaalooyinka iyo maamul ku sheega ka jira, hadafka ay ku shaqeeyaan waa isku dir oo xukun. Tusaale ahaan Liibaan Somaalida dagta oo aad u fara badan wax heshiis ah oo inta badan ka dhexeeya ma jiro oo waxaa lagu kala dhex abuurey colaad iyo kala shaki farabadan. Maalinba qabiil ayaa odayaashooda la geeyaa Jigjiga oo lagu yidhaahdaa idinka ayaan idinku ognahay gobolka oo wixii aan idin aheyn waa inaad ka saartaan shaqada dawladda, tujaarta iyo inta ka dhaq-dhaqaaqdana aad xidhaan. Ciidankana idinka ayuu idinka amarka qaadan doonaa ee isla shaqeeya. Arintaa waxay keentay inuusan gobolka waligiiba helin degenaansho.
Dhanka caafimaadkii hal isbitaal oo keliya ayaa ku yaala Filtu aan wax qalab ah oo yaala aanay jirin. Mar waliba waxaa dadweynaha loogu sheekeeyaa hay’ad ayaa gogli doonta ee iska suga, welina waa lagu sugayaa. Mooyaala-na ka sii daran, Doolow iyo Hudeed-na waa lamid. Iskabadaa tuulooyinka warkooda waayo xataa dugsiyo waxbarasho malaha tuulooyinka iskabadaa meelo dadka lagu daaweeyee. Waxa keliya ee dowlada dhexe ay sameeysey waa iyada oo tuulo waliba dul dejisey ciidan farabadan oo 24ka saacadood dulwareega oo tilaabadii aad qaadaba ku joojinaya. Su’aalaha lagu weydiina waa; xageed ka timid, xageed ku socotaa iyo maxaad ka doonaysaa. Sababta ay sidaa ugu adkeeyeen isu socodka dadweynaha iyo guud ahaan amniga gobolka waxay tahay xisbigan talada haya ee Wayaanaha oo macdanta iyo dahabka gobolka oon ogolayn in la ogaado ama cid aan iyaga ahayn ay ka faa’idaystaan.
Maamul xumidaa qolo waliba oo reer Liiban ah wey soo tijaabisey oo waxaad moodaa hada dadkii inay iswada tuseen dhibaatada haysata oo ay hurdada ka soo baraarugayaan. Hal su’aal ayeyna dadku inta badan isweeydiiyaan, maxaan ku haysanaa dawladdan gumaysiga ah oon ka ahayn; Gaajo, faqiirnimadii oo sii badatey anagoo haysana khayraadkan iyo rajo beenaadkii ku dhisnaa cadaalad iyo sinaan ee dowlada Itobiya ay naga balan qaadey oo noqday daruur jiilaal, waxayna ku maahmaahan; Dhedo roob noqon weydey. Ee Liibaan ma gacan haadis ayey naga sugeysaa tolow?
